Aantekeningen maken: 6 methodes vergeleken en welk papier erbij past

De zes bekendste methodes om aantekeningen te maken zijn de Cornell-methode, opsommen (de outline-methode), mindmappen, de tabelmethode, de zinnenmethode en boxing. Welke het best werkt, hangt af van het vak en van hoe de les of het boek is opgebouwd: een strak hoorcollege vraagt om iets anders dan een rommelig werkoverleg. Hieronder lees je hoe elke methode werkt, waarvoor hij geschikt is en welk papier erbij past.

De zes methodes in één oogopslag

Methode	Geschikt voor	Papier	Moeite tijdens de les
Cornell	Leren voor toetsen en tentamens	Cornell-notities	Gemiddeld, met werk na de les
Opsommen (outline)	Lessen en boeken met een duidelijke opbouw	Gelinieerd	Laag tot gemiddeld
Mindmap	Overzicht, verbanden, brainstormen	Blanco of stippenraster	Gemiddeld
Tabelmethode	Vergelijken van periodes, begrippen, soorten	Ruitjes of millimeterpapier	Hoog: structuur vooraf nodig
Zinnenmethode	Snelle sprekers, veel nieuwe informatie	Gelinieerd	Laag
Boxing	Herhalen in losse blokken per onderwerp	Stippenraster	Gemiddeld

Zo werkt elke methode

1. De Cornell-methode. Je verdeelt de pagina in drie vakken: rechts aantekeningen tijdens de les, links een smalle kolom voor vragen en trefwoorden die je na de les invult, en onderaan een korte samenvatting. Bij het leren dek je de rechterkant af en overhoor je jezelf met de vragen. Het Cornell-sjabloon heeft de vakken al klaar. Hoe je het stap voor stap aanpakt, lees je in de Cornell-methode uitgelegd.

2. Opsommen (outline-methode). Je schrijft hoofdpunten links tegen de kantlijn en zet details steeds een stukje verder naar rechts, eventueel genummerd (1, 1.1, a). Zo zie je meteen wat bij wat hoort. Dit werkt goed bij hoorcolleges met een duidelijke opbouw en bij het samenvatten van een studieboek, maar loopt vast als de spreker van de hak op de tak springt. Gebruik gelinieerd papier met een kantlijn.

3. Mindmappen. Het onderwerp komt in het midden van de pagina, met takken naar hoofdthema’s en kleinere takken naar details. Een mindmap laat in één oogopslag zien hoe dingen samenhangen. Daarom is hij handig om een hoofdstuk samen te vatten, een werkstuk voor te bereiden of te brainstormen. Tijdens een snelle les is hij lastiger bij te houden. Teken op blanco papier of op een stippenraster, dat je helpt om netjes te blijven zonder in de weg te zitten.

4. De tabelmethode. Je maakt vooraf kolommen voor de kenmerken die je wilt vergelijken, bijvoorbeeld periode – gebeurtenis – oorzaak – gevolg bij geschiedenis of organel – bouw – functie bij biologie. Tijdens de les vul je de vakken in. Het resultaat is ideaal om te leren, maar je moet wel weten welke categorieën er komen. Ruitjespapier of millimeterpapier maakt het tekenen van de tabel makkelijk.

5. De zinnenmethode. Elke nieuwe gedachte, elk feit of onderwerp schrijf je als een korte, genummerde zin op een nieuwe regel. Dat is snel en werkt ook als je nog niet weet waar het verhaal naartoe gaat. Het nadeel: de samenhang zie je pas als je je aantekeningen na de les herschrijft of markeert. Gelinieerd papier is genoeg.

6. Boxing. Je schrijft eerst gewoon mee en zet na afloop een kader om alles wat bij één onderwerp hoort. Elk kader is een blok dat je los kunt herhalen; je kunt er een kopje of vraag naast zetten. Op een stippenraster teken je die kaders snel en recht.

Welke methode past bij welk vak?

• Wiskunde, natuurkunde en scheikunde: Cornell-pagina’s met links de formule of het type opgave en rechts een uitgewerkt voorbeeld, aangevuld met ruitjespapier voor berekeningen.
• Talen: nieuwe woorden in een woordenschrift met een vouwkolom om jezelf te overhoren; grammatica in Cornell-notities.
• Geschiedenis en aardrijkskunde: de tabelmethode voor tijdvakken en jaartallen, een mindmap voor oorzaken en gevolgen.
• Biologie: een tabel voor begrippen en functies, een schets met pijlen voor processen.
• Vergaderingen en werkoverleg: opsommen of de zinnenmethode, met een vaste plek voor actiepunten. Het sjabloon Vergadernotities heeft een agenda en een actiepuntentabel met eigenaar en einddatum.
• Onderzoek, profielwerkstuk of scriptie: één pagina per bron. Met Onderzoeksnotities noteer je de bronvermelding, kernpunten, citaten met paginanummer en je eigen vragen.

Twijfel je? Begin met Cornell voor lessen waar je voor moet leren, en probeer een mindmap zodra je een hoofdstuk wilt samenvatten. Na een paar weken weet je vanzelf wat bij jou werkt.

Methodes combineren in één schrift

Je hoeft niet voor één methode per schrift te kiezen. In de notitieboekmaker voeg je met Pagina’s toevoegen elk sjabloon toe in de volgorde die jij wilt, bijvoorbeeld:

1. 20 Cornell-pagina’s voor de lessen;
2. 8 pagina’s ruitjespapier voor opgaven en tabellen;
3. 6 blanco pagina’s voor mindmaps;
4. een woordenschrift-deel achterin.

Open elk vak of onderwerp met een sectiepagina met een grote titel. Pas per pagina de Regelafstand of rastergrootte aan in het paneel Eigenschappen, en download alles als één Drukklaar boekje om te vouwen en te nieten, of als Losse pagina’s voor een ringband. Om dat schrift goed te gebruiken, helpt een vaste planning: lees ook een studieplanning maken.

Veelgestelde vragen

Wat is de beste methode om aantekeningen te maken?

Er is niet één beste methode. Voor leren voor toetsen wordt de Cornell-methode vaak aangeraden, omdat je direct overhoorvragen maakt. Voor overzicht werkt een mindmap goed, en om te vergelijken een tabel.

Hoe maak je aantekeningen tijdens een hoorcollege?

Schrijf kernpunten, geen volledige zinnen, en gebruik afkortingen. Opsommen of het notitievak van een Cornell-pagina werkt goed. Werk je aantekeningen dezelfde dag nog bij met vragen en een korte samenvatting.

Is een mindmap handig om te leren?

Een mindmap is handig om samenhang te zien en een hoofdstuk in één pagina samen te vatten. Om jezelf te overhoren is een Cornell-pagina of een woordenlijst met vouwkolom handiger.

Kun je beter aantekeningen maken op papier of op een laptop?

Dat is persoonlijk. Op papier teken je makkelijker pijlen, schema’s en formules en heb je geen meldingen. Op een laptop typ je sneller en kun je zoeken. Veel studenten maken aantekeningen op papier en zetten alleen de samenvatting digitaal.