Pen en papier spelletjes: 25 spellen om te printen en te spelen

De bekendste pen en papier spelletjes zijn boter-kaas-en-eieren, kamertje verhuren, zeeslag, galgje en stad, land, rivier. Je hebt alleen een vel papier en een pen nodig, dus je speelt ze overal: in de trein, in de auto, op een regenachtige middag of in de klas. Hieronder vind je 25 spellen, ingedeeld per soort, met de regels in één zin en een gratis spelvel om te printen.

De klassiekers in één oogopslag

Spel	Spelers	Leeftijd	Speeltijd
Boter-kaas-en-eieren	2	vanaf 4 jaar	1–2 min
Kamertje verhuren	2–3	vanaf 6 jaar	5–15 min
Zeeslag	2	vanaf 7 jaar	20–30 min
Galgje	2 of meer	vanaf 6 jaar	5 min
Stad, land, rivier	2–8	vanaf 8 jaar	15–30 min
Vier op een rij	2	vanaf 6 jaar	5–10 min
Dammen	2	vanaf 6 jaar	15–45 min
Sudoku	1	vanaf 8 jaar	10–30 min
Doolhof	1	vanaf 4 jaar	2–10 min
Mens-erger-je-niet	2–4	vanaf 5 jaar	30–45 min
Bingo	3 of meer	vanaf 4 jaar	15–30 min

Leeftijden en speeltijden zijn richtwaarden: een snel potje kamertje verhuren op een klein raster is in een paar minuten klaar, een groot raster duurt veel langer.

Strategiespellen voor twee

1. Boter, kaas en eieren: zet om de beurt een kruisje of rondje en maak drie op een rij. Te makkelijk? Probeer 4×4 of ‘ultimate’, waarin elk vak een eigen klein bord is.
2. Kamertje verhuren: verbind om de beurt twee stippen; wie een hokje sluit, zet er zijn initiaal in en is nog een keer aan de beurt.
3. Zeeslag: verstop je vloot op een raster van 10×10 en roep vakjes als B7. Het antwoord is mis, raak of gezonken.
4. Vier op een rij: noem een kolom en kleur het onderste lege rondje in. Wie het eerst vier op een rij heeft, wint.
5. Gomoku: vijf op een rij op een groot bord. Hetzelfde idee als boter-kaas-en-eieren, maar met veel meer strategie.
6. Papiervoetbal: verplaats de bal van stip naar stip en kaats via lijnen die al getekend zijn, tot je in het doel van de ander scoort.
7. Racebaan: race over ruitjespapier. Je snelheid verandert per beurt maar één puntje, dus rem op tijd voor de bocht.
8. Molenspel: zet je negen stukken op het bord en maak een molen (drie op een lijn) om een stuk van de ander te pakken.
9. Hex: verbind je twee kanten van het bord met een ketting van zeshoeken. Gelijkspel bestaat niet.
10. Dammen: het bord van 10×10 voor internationaal dammen, de variant die in Nederland gespeeld wordt. Slaan is verplicht.
11. Schaken: print een bord met uitknipstukken en noteer je partij op een notatieformulier.
12. Go: omsingel gebied met stenen; begin op het kleine bord van 9×9 met munten of een potlood.
13. Mancala: verdeel bonen of kralen over de kuiltjes en vang die van je tegenstander.

Woordspellen

14. Galgje: raad letter voor letter het woord voordat het poppetje aan de galg af is.
15. Stad, land, rivier: kies een letter en vul zo snel mogelijk een stad, land, rivier, naam en dier in. Ken je Pim Pam Pet? Dit is hetzelfde idee van letter plus categorie, maar dan op papier.
16. Woordzoeker: verstop zelf woorden in een letterraster, bijvoorbeeld de woorden van het dictee van deze week, en laat een ander ze zoeken.
17. Kruiswoordraster: een genummerd raster met regels voor horizontaal en verticaal, om je eigen kruiswoordpuzzel te maken.

Puzzels voor alleen

18. Sudoku: vul het raster zo dat elk cijfer van 1 tot 9 één keer in elke rij, kolom en blok staat. Elke pagina krijgt nieuwe puzzels, met de oplossing op de kop.
19. Nonogram (Japanse puzzel): de cijfers langs de rand vertellen welke vakjes zwart worden, tot er een plaatje verschijnt. Teken er zelf een en ruil met een vriend.
20. Doolhof: van makkelijke doolhoven voor kleuters tot expertniveau, vierkant of rond, en op elke pagina een nieuw doolhof.
21. Tangram: knip zeven stukken uit en leg er katten, bootjes en poppetjes mee.

Spellen voor het hele gezin

22. Bingo: elke kaart krijgt andere getallen van 1 tot 75. Met lege kaarten speel je woordbingo in de klas of op een verjaardag.
23. Slangen en ladders: gooi, klim omhoog via de ladders en glij naar beneden langs de slangen. Elke pagina heeft een nieuwe indeling.
24. Mens-erger-je-niet: print het Ludobord met vier gekleurde startvakken. Gooi een zes om een pion op te zetten en sla de pionnen van anderen terug naar huis.
25. Dobbelspel met vijf stenen: gooi tot drie keer per beurt en vul je combinaties in op de scorekaart dobbelspel, zoals bij Yahtzee.

Speel je liever kaart- of bordspellen? Met het algemene scoreblad houd je de stand bij voor 2 tot 8 spelers, bijvoorbeeld bij klaverjassen of toepen. Er zijn ook een bridge-scoreblok, een mahjong-scoreblad en voor rollenspellen een karakterblad en een initiatieftracker.

Een spelletjesboek printen

Een stapel spelvellen is handig voor lange autoritten, de vakantie, een regenachtige woensdagmiddag of een spelletjesles in de klas. Zo maak je er een boekje van:

1. Open een spel uit het overzicht van papieren spellen en kies A4 voor losse vellen of A5 voor een boekje.
2. Voeg met Pagina’s toevoegen meer spellen toe. Elke sudoku, elk doolhof, elke bingokaart en elk bord voor slangen en ladders is op een nieuwe pagina anders.
3. Zet bij elk spel een spelregelkaart met het doel en genummerde regels, zodat niemand hoeft te discussiëren.
4. Kies Pdf downloaden → Drukklaar boekje, print dubbelzijdig op 100% en vouw en niet je spelletjesboek. Voor een hele klas lees je de tips in klassenpakketten.

Veelgestelde vragen

Welke spelletjes kun je spelen met pen en papier?

Bijvoorbeeld boter-kaas-en-eieren, kamertje verhuren, zeeslag, galgje, stad, land, rivier, vier op een rij en papiervoetbal. Alleen spelen kan met sudoku’s, doolhoven en nonogrammen.

Wat is een leuk pen en papier spel voor twee?

Kamertje verhuren en zeeslag zijn de klassiekers. Wil je meer strategie, probeer dan gomoku, molenspel of papiervoetbal.

Hoe speel je kamertje verhuren?

Teken om de beurt een lijntje tussen twee naburige stippen. Wie de vierde zijde van een hokje tekent, zet er zijn initiaal in en mag nog een keer. Als alle hokjes vol zijn, wint wie de meeste heeft.

Welke spelletjes zijn leuk voor in de auto of de trein?

Spellen die op een klein vel passen en weinig uitleg vragen: galgje, boter-kaas-en-eieren, kamertje verhuren, doolhoven en sudoku’s. Print ze als A5-boekje en neem een potlood mee.